Wielka szansa polskich kolei. Budżet UE 2014-2020

Artykuł sponsorowany Zaktualizowano 
W perspektywie budżetowej UE 2014–2020 dla polskich kolei przewidziano 10,2 mld euro, czyli ponad dwa razy więcej pieniędzy niż w poprzednim budżecie. To szansa na skok cywilizacyjny i poprawę wizerunku transportu szynowego, ale też wielkie wyzwanie dla PKP PLK. Jak polscy kolejarze wykorzystają hojnie przydzielone fundusze? W których regionach przewiduje się najwięcej inwestycji?

Transport szynowy został uznany za priorytet dla inwestycji infrastrukturalnych finansowanych ze środków budżetu Unii Europejskiej. W przyjętej przez Parlament Europejski i Radę perspektywie budżetowej 2014-2020 założono, że 60% wydatków na infrastrukturę współfinansowanych z programów unijnych państwa członkowskie powinny wydawać na transport szynowy. Polski rząd podczas negocjacji z Komisją Europejską miał jednak poważne wątpliwości co do takiej proporcji podziału środków infrastrukturalnych. W 2014 r. minister infrastruktury i rozwoju Elżbieta Bieńkowska argumentowała, że Polska powinna wydać więcej pieniędzy na drogi, gdyż należy przede wszystkim dokończyć budowaną sieć dróg ekspresowych i autostrad, a polskie koleje obecnie nie mają możliwości spożytkowania takiej dużej kwoty. Ostatecznie Komisja Europejska zgodziła się, aby proporcja wydatków infrastrukturalnych w Polsce była odwrotna w stosunku do pierwotnej propozycji, tj. by 40% pieniędzy trafiło na koleje. Oznacza to, że będziemy mieli do wykorzystania ponad 40 mld zł na koleje, czyli dwa razy więcej niż w latach 2007-2013.

CZY WYKORZYSTAMY ŚRODKI?

Czy PKP PLK i samorządy wykorzystają te środki? Wiele krytycznych uwag padło pod adresem polskich kolejarzy po tym, gdy wyszły na jaw duże opóźnienia w realizacji inwestycji infrastrukturalnych finansowanych z budżetu unijnego poprzedniej perspektywy 2007-2013. Z powodu opóźnień i ryzyka, że PLK nie zdołają wykorzystać zaprogramowanych funduszy do końca 2015 r., kiedy mija termin rozliczenia z KE ministerstwo infrastruktury i rozwoju zaproponowało przesunięcie części środków zarezerwowanych dla kolei na inwestycje drogowe. Ostatecznie Komisja Europejska nie zgodziła się na takie rozwiązanie, w związku z czym na polskiej kolei ogłoszono mobilizację w celu przyspieszenia inwestycji, aby nie stracić unijnych dotacji. Udało się przyspieszyć procedury przetargowe i usprawnić nadzór na realizowanymi inwestycjami, co poprawiło sytuację i koleje zaczęły szybciej modernizować infrastrukturę. Wg stanu na koniec maja 2015 r. PLK rozliczyły 9,6 mld zł z ok. 14 mld, jakie miały do dyspozycji w ramach perspektywy 2007–2013. Oznacza to, że nadal nie ma pewności, czy wszystkie pieniądze uda się kolejarzom wykorzystać, ale polski rząd zapewnia, że tak właśnie będzie.

Problemy przy realizacji zadań z poprzedniej perspektywy budżetowej spowodowały, że PKP PLK postanowiły zmodyfikować swoje podejście do kwestii zamówień publicznych, aby uniknąć powtórzenia sytuacji takich jak bankructwa wykonawców i zrywanie kontraktów, co powodowało konieczność powtórzenia przetargu i wielomiesięczne opóźnienia. W czerwcu 2015 r. przewodniczący rady nadzorczej PKP PLK Arkadiusz Krężel zapowiedział wprowadzenie kryterium rekomendacji jakościowych do warunków przetargów. Oznacza to, że kryterium najniższej ceny nie będzie jedynym branym pod uwagę. Wielkie zamówienia publiczne z nowego budżetu UE mają ruszyć w 2016 r., kiedy PLK chcą ogłosić przetargi na 11 mld zł.

Inwestycje kolejowe w Polsce w nowej perspektywie budżetowej 2014–2020 będą dysponowane w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, Programu Operacyjnego Polska Wschodnia, programu Łącząc Europę (CEF) i regionalnych programów operacyjnych. Najwięcej pieniędzy, bo ponad 5 mld euro zarezerwowano w programie Infrastruktura i Środowisko, z którego finansowane będą inwestycje realizujące dwa priorytety: poprawę spójności europejskiego systemu transportowego (w tym transeuropejskich korytarzy TEN-T) oraz priorytet stworzenia interoperacyjnego systemu transportu kolejowego wysokiej jakości.
W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowiska dysponowane będą jedynie środki z Funduszu Spójności. Planuje się przeprowadzenie 35 inwestycji kolejowych na najważniejszych magistralach kolejowych Polski. W przeciwieństwie do poprzedniej edycji POIiŚ w nowej przewidziano odrębny priorytet dla kolei, co ma ukrócić pomysły przerzucania pieniędzy z kolei na drogi. Nowy program Infrastruktura i Środowisko stawia kolejarzom dwa cele: poprawę połączeń międzymiastowych i budowę systemów kolei aglomeracyjnych. Dopuszczono do współfinansowania z pieniędzy UE również zakupy taboru kolejowego i to zarówno dla samorządów i przewoźników, jak też firm zajmujących się leasingiem taboru.

PLANOWANE INWESTYCJE

Inwestycje planowane są m.in. na liniach C-E 59 Wrocław – Szczecin, j E 30 na odcinku Kędzierzyn Koźle – Opole, linii kolejowej nr 8, odcinek Warka – Radom, linii nr 7 Warszawa – Lublin, linii nr 93 Trzebinia – Czechowice-Dziedzice, liniach 138, 161, 180, 654, 655, 657, 658, 699 w Aglomeracji Śląskiej, na linii średnicowej w Warszawie, na linii Chybie - Rybnik, na C-E 65 na odcinku Bydgoszcz – Tczew, nr 202 na odcinku Gdynia Chylonia – Słupsk, linii nr 1 Częstochowa – Zawiercie, na E 20 na odcinku Warszawa – Poznań, linii Warszawa Włochy – Grodzisk Mazowiecki, odcinku Kluczbork – Wrocław, aliniach kolejowych nr 15, 16 na odcinku Łódź Kaliska – Zgierz – Kutno, na linii C-E 59 na odcinku Wrocław – Kamieniec Ząbkowicki, E 20 na odcinku Warszawa Rembertów – Mińsk Mazowiecki. Planowana jest też budowa nowej linii kolejowej Podłęże – Szczyrzyc – Tymbark/Mszana Dolna, budowa połączenia Katowic z lotniskiem Pyrzowice, modernizacja linii Bielsko-Biała – Zwardoń oraz Bydgoszcz – Piła. Prace obejmować będą modernizacje torów, budowę drugiego toru na odcinkach jednotorowych, elektryfikację linii, budowę systemu ERTMS i likwidację „wąskich gardeł”. Wprowadzono rozróżnienie na „modernizację linii” oznaczającą wprowadzenie nowej jakości usługi transportowej od „rehabilitacji”, która jest przywróceniem jakości, istniejącej wcześniej na linii.

Duże inwestycje kolejowe w Polsce finansowane będą również w ramach programu Łącząc Europę (Connecting Europe Facitily – CEF), w którym dla polskich kolei przewidziano ok. 1,5 mld euro. Spośród zgłoszonych propozycji Komisja Europejska zaakceptowała już modernizację linii E 75, będącej częścią szlaku Rail Baltika łączącego Helsinki, kraje Bałtyckie z Warszawą, linii E 59 Poznań – Wrocław i Poznań – Szczecin oraz linii E 20 Warszawa – Poznań. Inwestycje z programu CEF zostały przez PLK potraktowane priorytetowo i są obecnie najbardziej zaawansowane. To właśnie w ramach tego programu PLK podpisały pierwszy kontrakt z wykonawcą w perspektywie budżetowej UE 2014–2020. Umowa dotyczy przebudowy systemu sterowania na odcinku Rawicz – Czempiń linii E59. Wykonawcą zostało konsorcjum firm Bombardier (ZWUS) i Krakowskich Zakładów Automatyki SA. Obecnie na linii Poznań - Wrocław PLK są budowane nowe tory i wiadukty a inwestycja ta zakończyć ma się w 2015 r. w ramach poprzedniej perspektywy budżetowej. Do nowego programu „Łącząc Europę” polskie koleje zgłosiły 7 inwestycji na łączną kwotę 10 mld zł, obejmujące linie o łącznej długości 570 km.

Fundusze na inwestycje kolejowe przewidziano również w Programie Operacyjnym Polska Wschodnia, który czerpać będzie z pieniędzy Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W tym programie dofinansowane będą inwestycje z województw lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. W osi III tego programu przewidziano ponad 330 mln euro na inwestycje kolejowe a maksymalny poziom dofinansowania wynosi 100%. Inwestycje będą dotyczyły ponadregionalnego ciągu transportowego łączącego stolice regionów tj. korytarz Olsztyn–Kętrzyn–Białystok–Dęblin–Lublin–Rzeszów wraz z odgałęzieniem do Kielc przez Ostrowiec Świętokrzyski i Skarżysko. Dofinansowana będzie przebudowa zarówno infrastruktury liniowej, jak i punktowej (przystanki, wiaty itp.). Przewidziano również środki na systemy sterowania ruchem i systemy informacji pasażerskiej.

PIENIĄDZE W WOJEWÓDZTWACH

Dużą część funduszy infrastrukturalnych w perspektywie 2014 – 2020 będą dysponowały samorządy wojewódzkie. Poszczególne regiony przesłały w 2014 r. Komisji Europejskiej do akceptacji projekty regionalnych programów operacyjnych, w których zawarto planowane inwestycje infrastrukturalne. Występują spore różnice pomiędzy poszczególnymi regionami w zakresie tego, jaką część pieniędzy unijnych na infrastrukturę samorządy chcą przeznaczyć na koleje, a jaką na drogi. W przypadku kilku regionów KE nie zgodziła się na zaproponowany podział i samorządy musiały dokonać korekty projektów regionalnych programów operacyjnych, tak by więcej środków przeznaczyć na koleje.

Taka sytuacja miała miejsce w przypadku projektu RPO województwa śląskiego, które chciało przeznaczyć zaledwie 18% wydatków infrastrukturalnych swojego programu, czyli 92,9 mln euro na koleje. Ostatecznie Komisja Europejska nie zgodziła się, aby Śląsk w ramach RPO sfinansował remonty dróg lokalnych, a przewidziane na ten cel fundusze przesunięto na zakup taboru kolejowego i komunikację tramwajową. Natomiast część inwestycji kolejowych na Śląsku, która miała być finansowana z POIiŚ została przesunięta do RPO. Ostatecznie na koleje w tym regionie trafić ma 113 mln zł z RPO, afundusze wesprą modernizację linii Bronów – Skoczów – Wisła, Rybnik – Nędza, Orzesze – Tychy – Bieruń, Zebrzydowice – Cieszyn, Kalwaria Zebrzydowska – Bielsko-Biała.
Województwo lubuskie podobnie jak śląskie musiało zmodyfikować swój projekt RPO i zwiększyć wydatki na koleje, które wg planu samorządu miały wynieść 26,1 mln euro. Ostatecznie w lubuskim regionalnym programie operacyjnym na inwestycje kolejowe przewidziano 41,3 mln euro, a planowane inwestycje dotyczą m.in. modernizacji linii 275 od granicy niemieckiej do Żagania, linii 358 Zbąszynek Gubin i linii 203 Krzyż - Gorzów Wielkopolski.

Małopolska zamierza na inwestycje w infrastrukturę i tabor kolejowy wydać ponad 100 mln euro. Inwestycje mają dotyczyć zarówno modernizacji linii kolejowej 117 Wadowice – Kalwaria Zebrzydowska i budowy nowych przystanków, jak też zakupu taboru, w tym zwłaszcza dla spółki Koleje Małopolskie oraz rozwoju Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej w Krakowie.

Mazowsze w swoim RPO na modernizację i rozbudowę linii kolejowych zaplanowało 130 mln euro. Planowane inwestycje to m.in. budowa łącznika kolejowego do Portu Lotniczego Warszawa Modlin, modernizacje linii nr 33 Kutno – Płock, linii 35 Ostrołęka – Chorzele oraz prace na liniach nr 28 (Wieliszew – Zegrze), 29 (Mostówka – Ostrołęka) i 36 (Ostrołęka Śniadowo).
Warmińsko-mazurskie zamierza środki z regionalnego programu operacyjnego przeznaczyć na modernizację linii Olsztyn – Braniewo. Województwo opolskie na koleje przewidziało 170 mln zł w RPO. Inwestycje w tym regionie obejmą m.in. remonty linii Opole – Kluczbork, Opole – Nysa i Opole –Brzeg. Kujawsko-pomorskie na koleje wyda 47,4 mln euro, a inwestycje skupią się zwłaszcza na budowie kolei aglomeracyjnej BiT City między Toruniem a Bydgoszczą, ponadto prawdopodobna jest też modernizacja linii 356 Bydgoszcz – Poznań. Lubelskie na infrastrukturę kolejową chce wydać 45,4 mln euro ainwestycje obejmą linię nr 30 Lubartów – Parczew, linię nr 69 Rejowiec – Hrebenne oraz linię Zawada – Zamość.

Dolnośląskie zamierza w ramach RPO wydać 150,55 mln euro na koleje. Jest to kwota siedmiokrotnie wyższa niż w poprzedniej perspektywie budżetowej. Samorząd tego regionu planuje zmodernizować szereg linii kolejowych m.in. Wrocław – Kamieniec Ząbkowicki, Wrocław – Kluczbork, Legnica – Lubin, Oleśnica – Jarocin, Kamieniec Ząbkowicki – Kłodzko, a linia do Zgorzelca ma być zelektryfikowana.

Województwo podlaskie na koleje przewidziało 48 mln euro w RPO. Inwestycje obejmą m.in. modernizację linii 52 Hajnówka – Białowieża, linii nr 36 Łapy – Śniadowo – granica województwa i linii nr 49 Śniadowo – Łomża. Ponadto przewidziano modernizację odcinków szerokotorowych przy granicy.

W RPO województwa wielkopolskiego kwota alokacji funduszy dla kolei wynosi 194 mln euro, a przewidziane są m.in. inwestycje w wielkopolską kolej metropolitalną. Z kolei zachodniopomorskie na koleje chce wydać 110 mln euro, a przewidziane są m.in. modernizacje linii 402 Goleniów – Kołobrzeg oraz linii nr. 403 Wałcz – Kalisz Pomorski – Ulikowo.

Województwo pomorskie jako jedyny region polski zamierza środki na infrastrukturę drogową i kolejową rozdzielić po równo. Na koleje ma trafić 128,6 mln euro. Będą przeznaczone m.in. na modernizację linii Grudziądz – Malbork. Województwo łódzkie na kolej chce wydać 92 mln euro, z czego większość środków pochłonie rozbudowa kolei aglomeracyjnej. Z kolei w RPO województwa podkarpackiego na kolej zaplanowano 101 mln euro, a pieniądze te zostaną skierowane na linie 106 Rzeszów – Jasło i 108 Jasło – Zagórz, a także linię 25 z Dębicy do Łodzi Kaliskiej.

Po negocjacjach z Komisją Europejską do zmiany projektu RPO i przeznaczenia większej niż pierwotnie planowano kwoty na inwestycje kolejowe zostało zmuszone w sumie 10 polskich samorządów regionalnych. Nowa strategia Unii Europejskiej opierająca się na zrównoważonym rozwoju i inwestycjach wekologiczny transport okazała się wielką szansą dla polskiej kolei. Plany spółki PKP PLK są bardzo ambitne, a suma pieniędzy przeznaczonych na inwestycje w latach 2014–2020 będzie rekordowa. Modernizacja linii kolejowych, likwidacja wąskich gardeł, przebudowa przystanków i zakup nowoczesnego taboru to działania, które mogą doprowadzić do odrodzenia się transportu szynowego w Polsce, w tym zwłaszcza w tych regionach, w których w ciągu ostatnich dekad kolej znalazła się w odwrocie. Dla polskiej kolei oznaczać to będzie nie tylko poprawę jakości i dostępności usług, ale także zmianę postrzegania roli transportu szynowego w nowoczesnej gospodarce.
Budżet UE 2014-2020

Źródło: Magazyn KZA Eksperss nr 13/2015

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3