Zimują w ciepłych krajach, ale zawsze do nas wracają

Redakcja
Pierwotnie bociany zakładały gniazda na wysokich drzewach. Gniazda wite na dachach domów okazały się trwalsze i dla ptaków bezpieczniejsze.
Pierwotnie bociany zakładały gniazda na wysokich drzewach. Gniazda wite na dachach domów okazały się trwalsze i dla ptaków bezpieczniejsze. Fot. Jarosław Pruss
Udostępnij:
Wróciły bociany. Czy to oznacza, że wkrótce urodzi się więcej dzieci?

Odwiedź fotogalerię...

fot. J. Pruss

(fot. fot. J. Pruss)

Odwiedź fotogalerię...

i zobacz zdjęcia boćków, które już przyleciały do naszego regionu. Czekamy też na Wasze fotografie tych sympatycznych ptaków. Przesyłajcie je na adres [email protected], w tytule wpisując słowo bocian

W naszym regionie najwięcej bocianów jest na Pojezierzu Brodnickim. Choć i w podbydgoskim Czarnowie też ich nie brakuje. W okolicach Torunia gniazdo bociana to rzadkość. Najmniej tych ptaków można spotkać w gminach Łysomice i Chełmża. Kilka lat temu dr Edmund Kartanas z Zakładu Ekologii Zwierząt UMK zarejestrował zaledwie kilka ich gniazd na powierzchni 200 km kw.

W podkarpackiej gminie Stubno co roku pojawia się do 300 bocianów. Wójt samozwańczo ogłosił, że jego gmina jest Bocianą Stolicą Polski. W Stubnie stanął pierwszy w Polsce pomnik bociana - na 12-metrowym dębie mieszkańcy umieścili gniazdo, a w nim naturalnej wielkości sztucznego ptaka. Bocianą wsią jest też Żywkowo - mała miejscowość tuż przy granicy z Obwodem Kaliningradzkim. We wsi, w której mieszka dziewięć rodzin gniazduje sto bocianów.

W Polsce jest też miejscowość, która może poszczycić się oficjalnym tytułem Europejskiej Wsi Bocianiej. Tykocinie na Podlasiu i znajdującej się w jej pobliżu kolonii Pentowo przyznała go w 2001 roku niemiecka organizacja proekologiczna Euronatur. Pentowo wybrano, gdy w jednym z tamtejszych gospodarstw zamieszkało aż 19 bocianich par. Ptaki pobudowały gniazda we wszystkich możliwych miejscach - na dachach, słupach i okolicznych drzewach.

200 km dziennie
Światowa populacja bociana białego liczy ok. 160 000 par, z czego w Polsce gniazduje ponad 49 000 par (dane z ostatniego spisu w 2004 roku) podgatunku Ciconia, ciconia, ciconia.

Na zimowiska - do ciepłych krajów: do Afryki Południowej, Równikowej i Wschodniej - nasz bocian odlatuje już na przełomie sierpnia i września. W jedną stronę pokonuje około 9 tys. km, dziennie w granicach 200-250 km, więc w podróży, w obie strony, jest nawet ponad pół roku.

Bociany wracają na tereny lęgowe, czyli dokładnie tam, gdzie przyszły na świat.
- Mają to zakodowane. Skąd wiedzą, jak lecieć pierwszy raz? Pamiętajmy, że przemieszczają się w stadach, zatem razem z osobnikami, które trasę migracji już przebyły - opowiada dr Edmund Kartanas.

Boćki właśnie u nas znajdują optymalne warunki do wykarmienia potomstwa. - W okresie lęgowym ptaki muszą dostarczyć pisklętom bardzo duże ilości pokarmu. Młody bocian ostateczną masę ciała (od 3 do 4 kg) osiąga bowiem w krótkim czasie, po około 60 dniach - wyjaśnia doktor. I dodaje: - Wczesną wiosną bociany żerują na terenach podmokłych, które obfitują w pokarm - płazy, owady i drobne ssaki. Pod koniec czerwca i w lipcu uprawy są koszone i ptaki te zyskują nowe żerowiska, bo w niskiej roślinności łatwiej jest im złapać ofiarę. W okresie żniw przenoszą się na ścierniska lub wykoszone łąki, gdzie są gryzonie. Natomiast już przed odlotem, podczas podorywki, bocian na polach uprawnych znajduje larwy owadów, dżdżownice i wypłoszone w czasie orki gryzonie.

W tym roku pierwsze bociany pojawiły się jeszcze przed Wielkanocą na Mazurach. Edmund Kartanas miał okazję je obserwować: - Widziałem bociana z nastroszonymi piórami, który stał niemal przy drodze. Nie reagował na samochody.

Ptak najwyraźniej zachowywał się tak, aby zużyć jak najmniej energii, ponieważ pokrywa śnieżna uniemożliwiła mu zdobywanie pokarmu.

Samce i samice lecą oddzielnie. Najpierw pojawia się dostojny pan bocian, a z kilkudniowym opóźnieniem do "domu" przylatuje jego pani. Samiec rozpoczyna odbudowę gniazda, potem obowiązki jego wicia przejmuje samica, a on dostarcza materiał.

Dlaczego bociany wzbudzają tak dużą sympatię?

- Ptaki, a zwłaszcza te ich gatunki, które żyją w pobliżu domostw, a nie wyrządzają szkód, są bardzo dobrze przez nas postrzegane. To wynika też z tego, że ich przylot zwiastuje lepszy okres w życiu, czyli zapowiada nadejście ciepłych dni i początek wegetacji - czyli dla rolników bardzo ważny czas - odpowiada doktor.

Pierwotnie bocian zakładał gniazda na wysokich drzewach na otwartych terenach, ale szybko pojawił się tam człowiek, wraz ze swoimi zabudowaniami. Gniazda wite na dachach domów okazały się trwalsze i dla ptaków bezpieczniejsze; drzewa, rosnąc naruszały ich konstrukcję i były bardziej dostępne dla drapieżników.

To nie wymysł

Skąd się wzięło powiedzenie, że bociany przynoszą dzieci? Wyjaśnienie tego zapewne wielu naszym Czytelnikom się nie spodoba.

- Czasami spotykamy się z obrazkiem, na którym widzimy bociana, niosącego w dziobie niemowlę, a niekiedy też gniazdo z pisklętami. To nie wybujała wyobraźnia ludowych artystów. Dwukrotnie z niewielkiej odległości miałem okazję obserwować bociana niosącego w dziobie gniazdo skowronka z pisklętami. W ten sposób transportował pokarm dla swojego potomstwa. Łatwiej było mu przenieść w dziobie pisklęta wraz z całym gniazdem. Bocian to ptak mięsożerny i część jego diety stanowią również pisklęta innych ptaków - mówi dr Kartanas.

KAMILA MRÓZ
[email protected]

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie