Zimują w ciepłych krajach, ale zawsze do nas wracają

Redakcja
Pierwotnie bociany zakładały gniazda na wysokich drzewach. Gniazda wite na dachach domów okazały się trwalsze i dla ptaków bezpieczniejsze. Fot. Jarosław Pruss
Wróciły bociany. Czy to oznacza, że wkrótce urodzi się więcej dzieci?

Odwiedź fotogalerię...

fot. J. Pruss

(fot. fot. J. Pruss)

Odwiedź fotogalerię...

i zobacz zdjęcia boćków, które już przyleciały do naszego regionu. Czekamy też na Wasze fotografie tych sympatycznych ptaków. Przesyłajcie je na adres online@pomorska.pl, w tytule wpisując słowo bocian

W naszym regionie najwięcej bocianów jest na Pojezierzu Brodnickim. Choć i w podbydgoskim Czarnowie też ich nie brakuje. W okolicach Torunia gniazdo bociana to rzadkość. Najmniej tych ptaków można spotkać w gminach Łysomice i Chełmża. Kilka lat temu dr Edmund Kartanas z Zakładu Ekologii Zwierząt UMK zarejestrował zaledwie kilka ich gniazd na powierzchni 200 km kw.

W podkarpackiej gminie Stubno co roku pojawia się do 300 bocianów. Wójt samozwańczo ogłosił, że jego gmina jest Bocianą Stolicą Polski. W Stubnie stanął pierwszy w Polsce pomnik bociana - na 12-metrowym dębie mieszkańcy umieścili gniazdo, a w nim naturalnej wielkości sztucznego ptaka. Bocianą wsią jest też Żywkowo - mała miejscowość tuż przy granicy z Obwodem Kaliningradzkim. We wsi, w której mieszka dziewięć rodzin gniazduje sto bocianów.

W Polsce jest też miejscowość, która może poszczycić się oficjalnym tytułem Europejskiej Wsi Bocianiej. Tykocinie na Podlasiu i znajdującej się w jej pobliżu kolonii Pentowo przyznała go w 2001 roku niemiecka organizacja proekologiczna Euronatur. Pentowo wybrano, gdy w jednym z tamtejszych gospodarstw zamieszkało aż 19 bocianich par. Ptaki pobudowały gniazda we wszystkich możliwych miejscach - na dachach, słupach i okolicznych drzewach.

200 km dziennie
Światowa populacja bociana białego liczy ok. 160 000 par, z czego w Polsce gniazduje ponad 49 000 par (dane z ostatniego spisu w 2004 roku) podgatunku Ciconia, ciconia, ciconia.

Na zimowiska - do ciepłych krajów: do Afryki Południowej, Równikowej i Wschodniej - nasz bocian odlatuje już na przełomie sierpnia i września. W jedną stronę pokonuje około 9 tys. km, dziennie w granicach 200-250 km, więc w podróży, w obie strony, jest nawet ponad pół roku.

Bociany wracają na tereny lęgowe, czyli dokładnie tam, gdzie przyszły na świat.
- Mają to zakodowane. Skąd wiedzą, jak lecieć pierwszy raz? Pamiętajmy, że przemieszczają się w stadach, zatem razem z osobnikami, które trasę migracji już przebyły - opowiada dr Edmund Kartanas.

Boćki właśnie u nas znajdują optymalne warunki do wykarmienia potomstwa. - W okresie lęgowym ptaki muszą dostarczyć pisklętom bardzo duże ilości pokarmu. Młody bocian ostateczną masę ciała (od 3 do 4 kg) osiąga bowiem w krótkim czasie, po około 60 dniach - wyjaśnia doktor. I dodaje: - Wczesną wiosną bociany żerują na terenach podmokłych, które obfitują w pokarm - płazy, owady i drobne ssaki. Pod koniec czerwca i w lipcu uprawy są koszone i ptaki te zyskują nowe żerowiska, bo w niskiej roślinności łatwiej jest im złapać ofiarę. W okresie żniw przenoszą się na ścierniska lub wykoszone łąki, gdzie są gryzonie. Natomiast już przed odlotem, podczas podorywki, bocian na polach uprawnych znajduje larwy owadów, dżdżownice i wypłoszone w czasie orki gryzonie.

W tym roku pierwsze bociany pojawiły się jeszcze przed Wielkanocą na Mazurach. Edmund Kartanas miał okazję je obserwować: - Widziałem bociana z nastroszonymi piórami, który stał niemal przy drodze. Nie reagował na samochody.

Ptak najwyraźniej zachowywał się tak, aby zużyć jak najmniej energii, ponieważ pokrywa śnieżna uniemożliwiła mu zdobywanie pokarmu.

Samce i samice lecą oddzielnie. Najpierw pojawia się dostojny pan bocian, a z kilkudniowym opóźnieniem do "domu" przylatuje jego pani. Samiec rozpoczyna odbudowę gniazda, potem obowiązki jego wicia przejmuje samica, a on dostarcza materiał.

Dlaczego bociany wzbudzają tak dużą sympatię?

- Ptaki, a zwłaszcza te ich gatunki, które żyją w pobliżu domostw, a nie wyrządzają szkód, są bardzo dobrze przez nas postrzegane. To wynika też z tego, że ich przylot zwiastuje lepszy okres w życiu, czyli zapowiada nadejście ciepłych dni i początek wegetacji - czyli dla rolników bardzo ważny czas - odpowiada doktor.

Pierwotnie bocian zakładał gniazda na wysokich drzewach na otwartych terenach, ale szybko pojawił się tam człowiek, wraz ze swoimi zabudowaniami. Gniazda wite na dachach domów okazały się trwalsze i dla ptaków bezpieczniejsze; drzewa, rosnąc naruszały ich konstrukcję i były bardziej dostępne dla drapieżników.

To nie wymysł

Skąd się wzięło powiedzenie, że bociany przynoszą dzieci? Wyjaśnienie tego zapewne wielu naszym Czytelnikom się nie spodoba.

- Czasami spotykamy się z obrazkiem, na którym widzimy bociana, niosącego w dziobie niemowlę, a niekiedy też gniazdo z pisklętami. To nie wybujała wyobraźnia ludowych artystów. Dwukrotnie z niewielkiej odległości miałem okazję obserwować bociana niosącego w dziobie gniazdo skowronka z pisklętami. W ten sposób transportował pokarm dla swojego potomstwa. Łatwiej było mu przenieść w dziobie pisklęta wraz z całym gniazdem. Bocian to ptak mięsożerny i część jego diety stanowią również pisklęta innych ptaków - mówi dr Kartanas.

KAMILA MRÓZ
kamila.mroz@pomorska.pl

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3