Nasza Loteria - pasek na kartach artykułów

Analiza i interpretacja wiersza? Te środki stylistyczne przydadzą się na maturze i egzaminie ósmoklasisty

Magdalena Ignaciuk
Magdalena Ignaciuk
Jakie środki stylistyczne musi znać każdy ósmoklasista?
Jakie środki stylistyczne musi znać każdy ósmoklasista? freepik.com
Analiza i interpretacja wiersza to elementy, które mogą pojawić się na egzaminie ósmoklasisty 2024 i są pewniakiem na maturze. Jakie środki stylistyczne powinien znać każdy ósmoklasista i maturzysta? Warto je znać, bo to łatwy sposób na zdobycie kilku punktów na egzaminie. Na czym polega analiza wiersza i jak się za nią zabrać? Wyjaśniamy, jakie środki stylistyczne występują w wierszach i pokazujemy przykłady ich wykorzystania.

Spis treści

Analizy wiersza – na co zwrócić uwagę?

Zanim przystąpimy do analizy wiersza, przeczytajmy go dokładnie i zastanówmy się nad jego budową.

  • Z ilu wersów i strof składa się utwór?
  • Do jakiego gatunku należy konkretny wiersz?
  • Czy zauważamy w utworze rymy?
  • Jakie środki stylistyczne wykorzystuje?

Wypiszmy na kartce wszystko, co uda nam się zauważyć na pierwszy rzut oka, a później rozpocznijmy pogłębioną analizę w oparciu o wiedzę, którą za chwilę przedstawimy.

Gatunki liryczne

Niektóre wiersze mają ściśle określony gatunek. Można rozpoznać go poprzez budowę – na przykład sonet lub tematykę – tren.

Gatunki liryczne, które wyróżnia się w szkole podstawowej:

  • Hymn – uroczysta i pochwalna pieśń sławiąca np. Boga, bohaterów, wydarzenia.
  • Fraszka – krótki, żartobliwy wiersz. Do fraszek zaliczamy utwory Jana Kochanowskiego, np. „Na lipę”, „Na zdrowie” czy „Na dom w Czarnolesie”.
  • Sonet – utwór poetycki, który rozpoznamy po schematycznej budowie. Składa się z czternastu wersów podzielonych na dwie strofy czterowierszowe oraz dwie trójwierszowe.
  • Pieśń – ma prostą budowę, refren i rytm. Możemy wyróżnić na przykład: pieśni patriotyczne, pochwalne, żałobne, religijne.
  • Tren – utwór opłakujący zmarłego i sławiący jego zalety i zasługi. Jan Kochanowski tworzył najbardziej znane w Polsce treny na cześć swojej zmarłej córki, Urszuli.

Środki stylistyczne w szkole podstawowej

Jakie środki stylistyczne powinien znać uczeń szkoły podstawowej?

  • Epitet – to wyraz określający rzeczownik, zwykle jest przymiotnikiem, np. kamienny most, nawiedzone domy, szare bloki, zimne morze.
  • Porównanie – zestawienie podobnych cech osoby, zjawiska, przedmiotu. Rozpoznajemy je po członach: jak, jakby, jako, jak gdyby, niby, niczym.
  • Metafora (przenośnia) – wyrażenie lub zwrot, w którym połączone wyrazy występują w nowym znaczeniu, nie należy rozumieć jej dosłownie, np. las rąk.
  • Onomatopeja (wyrazy dźwiękonaśladowcze) – to naśladowanie dźwięków, na przykład stukać lub stuk-stuk, szczekać lub hau-hau.
  • Zdrobnienie – wyraz nacechowany emocjonalnie, zdrobnień używamy, gdy mówimy o istotach niedorosłych, małych rzeczach albo w sytuacji, gdy chcemy wzbudzić w odbiorcy pozytywne skojarzenia, np. słoneczko, kurteczka, dzieciątko.
  • Zgrubienie – może wyrażać pogardliwy stosunek do kogoś lub czegoś, a także większy rozmiar opisywanej rzeczy, np. nochal, psisko.
  • Uosobienie (personifikacja) – nadanie zwierzętom, roślinom lub rzeczom cech charakterystycznych i zarezerwowanych wyłącznie dla ludzi, np. pies wybrał się na zakupy, stół zamyślił się.
  • Ożywienie – nadanie przedmiotom nieożywionym lub pojęciom abstrakcyjnym cech istot żywych, np. chusteczki powędrowały do śmietnika, morze ryknęło.
  • Apostrofa – bezpośredni, uroczysty zwrot do adresata, zwykle utrzymany w tonie podniosłym.
  • Anafora – celowe powtórzenie tego samego zwrotu albo słowa na początku kolejnych zdań lub wersów.
  • Pytanie retoryczne – pytanie, na które nie oczekujemy odpowiedzi.

Jeżeli już zwrócimy uwagę na to, że w wierszu znajdują się wymienione powyżej środki stylistyczne, zastanówmy się:

  • W jakim celu zostały wykorzystane?
  • Jakie mają znaczenie?
  • Co wyrażają?
  • Jak wpływają na odbiór utworu?

Taka analiza utworu lirycznego pomoże nam zrozumieć czytany utwór i odczytać przesłanie.

od 7 lat
Wideo

Nasze Miasto - Restauracja Muzealna

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Analiza i interpretacja wiersza? Te środki stylistyczne przydadzą się na maturze i egzaminie ósmoklasisty - Strefa Edukacji

Wróć na pomorska.pl Gazeta Pomorska