Ostatni właściciel menonickiej chaty w Chrystkowie powiesił się w niej, gdy Rosjanie dotarli do Wisły

aga
Paapke i jego bliscy leżą na starym cmentarzu w Kosowie.
Paapke i jego bliscy leżą na starym cmentarzu w Kosowie. Agnieszka Romanowicz
Ciekawostka: ostatni, przedwojenny właściciel menonickiej chaty w Chrystkowie jest pochowany w Kosowie wraz ze szwagrem i gosposią. Powiesili się w chacie w 1945 r., gdy Rosjanie dotarli do Wisły.

To ciekawostka, którą ustaliła Elżbieta Kwiatkowska, zainteresowana dziejami menonickiej chaty w Chrystkowie.

- Wiedziałam, że właściciel tej chaty Niemiec Paul Paapke powiesił się w niej w 1945 roku, ale było wiadomo, gdzie został pochowany, ani że nie zabił się sam - zaznacza Kwiatkowska.

Dotarła ona do Marii Leżańskiej, która w 1943 r. musiała opuścić swoje gospodarstwo i wraz z mężem Andrzejem służyć Paulowi Paapke. W liście do Elżbiety Kwiatkowskiej napisała: "Mąż pracował przy koniach. Koni było 5. Ja chodziłam doić krowy rano i wieczorem. Krów dojnych było 12. Dodatkowo chodziłam latem na żniwa wiązać zboże za kosiarką lub kosiarzami. (...) Gospodarz siał także tzw. gumy-bojme. Roślina ta wyglądała jak mlecz. Z jej korzeni produkowało się gumę potrzebną na czas działań wojennych. Praca przy tej roślinie była bardzo uciążliwa ze względu na jej wielkość i późnojesienny czas wyrywania."

Syn Paula Paapke był w SS. Żona Paapke nie żyła. W Chrystkowie mieszkał on z gosposią, która "była bardzo zła do Polaków". Gdy wojna zaczęła się chylić ku końcowi, Rosjanie zbliżyli się do Wisły. Wtedy Paapke postanowił uciekać. "Wziął cały dobytek na wóz zaprzężony w dwa konie". Ale pozostali Niemcy uciekli wcześniej i zima była bardzo sroga: 38-stopniowy mróz skuł Wisłę. Rosjanie przeprawiali się przez nią bez przeszkód. Paapke zdecydował się wrócić do domu.

"Powiesił się na belce na strychu. Wisiało ich troje: Paapke, gospodyni i jego szwagier Winter z sąsiedniego gospodarstwa (...) Rosjanie, widząc wisielców, szukali kogoś, żeby ich odciął. Zadania tego podjął się mój brat Franciszek. Na rozkaz Rosjan poodcinał ich i zaniósł ich ciała do stodoły. Poukładał ich w szafie i nakrył słomą. (...) Na gospodarstwo Paapkego przyszedł po wojnie Franciszek Tuleja, wrócił też syn Paapkego.Wraz z moim bratem przetransportowali ciała i pochowali na cmentarzu ewangelickim w Kosowie."

To najstarszy cmentarz w pobliżu Chrystkowa, obecnie bardzo zaniedbany. O społeczną opiekę nad nim stara się bydgoski archeologWojciechSiwiak. - Będę kontrolował czy nie dzieje się tam nic złego. Niestety, wiele elementów zostało już zrabowanych - ubolewa.

Czytaj e-wydanie »

Wideo

Komentarze 3

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Może jaśniej!

P
Paapke's

Paapke family - anyone with more info please contact Kris (Paapke) at rkaperez@comcast.net or phone #209-920-3147 in USA.

G
Gość

Anyone with more info on the Paapke family, please contact Kris (Paapke) Perez @ rkaperez@comcast.net or phone # 209-920-3147 in USA.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3