Na ziemiach dobrzyńskiej i chełmińskiej, błękitną wstęgą Drwęcy rozdzielonych

Marek Weckwerth
Marek Weckwerth
W trzecim odcinku „Wakacji u nas” zachęcamy do zwiedzenia ziemi dobrzyńskiej i chełmińskiej, czyli tych krain naszego regionu, które leżą na prawym brzegu Wisły, a rozdzielone są Drwęcą. Obie zawdzięczają nazwy swym historycznym stolicom: Dobrzyniowi nad Wisłą i Chełmnu.

Do odwiedzenia nieodległych okolic zachęcamy na naszych łamach zawsze, ale w tym roku - ze względu na pandemię i ograniczone możliwości podróży zagranicznych - szczególnie.

Obawy, że nic ciekawego tu nie zobaczymy, możemy zostawić w domach, a po powrocie zapełnić półki oprawionymi w ramki zdjęciami, które w niczym nie będą ustępować wrażeniom z najdalszych nawet wojaży.
Bo będzie podróż w przeszłość szlakiem dawnych polskich i krzyżackich zamków, miast i gotyckich kościołów, które do dziś stanowią o charakterze ziemi dobrzyńskiej i chełmińskiej.

Wcześniej na ten charakter wpłynęła sama natura tworząc Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie. Równinny i najczęściej bezleśny krajobraz (aczkolwiek są też niewielkie wzgórza) ożywiają liczne jeziora i wielka dolina rzeki Drwęcy, przecinająca oba pojezierza i ziemie historyczne na dwoje.

Można więc już na etapie planowania wycieczek wybrać kajakowy spływ Drwęcą, może już od położonej w Warmińsko-Mazurskiem Ostródy (190 km do ujścia do Wisły), a może z Nowego Miasta Lubawskiego (136 km) lub ze znajdującej się już w Kujawsko-Pomorskiem i tuż przed Brodnicą Tamy Brodzkiej (100 km), stanowiącej też wejście na cudownej urody Pojezierze Brodnickie.
Na całej swej długości (ok. 220 km) Drwęca stanowi rezerwat ichtiologiczny, najdłuższy w Polsce. Chroni się tu zwłaszcza takie gatunki ryb, jak pstrąg, łosoś, troć i cetra.

Gdy I RP przestała istnieć, pruski zaborca własne porządki zaczął wprowadzać - wiele zamków zniknęło z krajobrazu, by jako budulec posłużyć do wznoszenia potężnej twierdzy Grudziądz lub odbudowy zniszczonych podczas wojen szwedzkich miast. Wszystkiego wszakże rozebrać nie zdołał, a jeszcze na początku XX wieku zabrał się do odbudowy i rekonstrukcji niektórych zniszczeń, np. Zamku Bierzgłowskiego.

Do dziś imponujące wrażenie na ziemi chełmińskiej robią zamek golubski, wspomniany bierzgłowski, a także pozostające w trwałej ruinie radzyński, grudziądzki (zwłaszcza gdy odbudowano wieżę Klimek) i toruński.

Na ziemi dobrzyńskiej, która na przestrzeni lat przechodziła z rąk polskich w krzyżackie i na odwrót , zachwyt zwiedzających robią ruiny nadwiślańskich zamków w Bobrownikach i Złotorii.

Dobrzyń nad Wisłą, stolica tych ziem, miał własny zamek (po którym nie ma już śladu) na wyniosłym wzgórzu nad Wisłą. Konrad Mazowiecki osadził tu Braci Dobrzyńskich - zakon rycerski zorganizowany przez biskupa Prus Chrystiana.

W tym podziwie zapomnieć nie można, że pierwotnie te ziemie dziedzictwem Mieszka I i Bolesława Chrobrego były i zasiedlane przez osadników z Wielkopolski, Kujaw i Mazowsza. Wytrwale karczowali odwieczne pruskie puszcze, budowali pierwsze osady. Dopiero w dobie rozbicia dzielnicowego Polski stały się areną zaciekłych walk z pogańskimi Prusami, którzy utracone ziemie siłą chcieli odebrać.

Tamę pruskiej powodzi postawił Konrad Mazowiecki, krzyżowców zaprawionych w bojach z niewiernymi w opustoszałych, często spalonych grodach osadzając. Potępiać go w czambuł więc nie wypada – gdy całą złożoność ówczesnej sytuacji politycznej wciąć po uwagę. A gdybyż Krzyżacy nie pojawili się wtedy nad Wisłą, czy stałyby tam, gdzie do dziś stoją wspaniałe miasta gotyckie: Toruń (jedyna w regionie starówka wpisana na listę dziedzictwa UNESCO), Chełmno, Grudziądz, Golub - Dobrzyń, Brodnica? Oczywiście że nie, przynajmniej nie w tym kształcie.

Dopiero II pokój toruński zawarty po wojnie trzynastoletniej zawarty w roku 1466 przyznał Polsce ziemię chełmińską z Toruniem i ziemię michałowską oraz Pomorze Gdańskie. Królowie Polski prawa niemieckich mieszczan (wśród których był urodzony w roku 1473 w Toruniu Mikołaj Kopernik) potwierdzali, zapewniając im na kolejnych 150 lat pomyślność i dobrobyt.

Nieszczęścia i upadek miast przyniosły dopiero wojny szwedzkie w XVII i XVIII stuleciu, przemarsze obcych wojsk, pożary i zarazy, wreszcie rozbiór Rzeczypospolitej.

Po Krzyżakach największe piętno na prawym brzegu Wisły odbić mieli wkrótce Prusacy, potężne twierdze w Grudziądzu, Toruniu i Chełmnie wznosząc. I one powinny się znaleźć na trasie naszych wędrówek.

Ale i dzieło samej natury przyjdzie nam podziwiać, głęboko rzeźbione doliny rzek, nadwiślańskie wzgórza, malownicze jeziora, czy niezwykłe drumliny zbójeńskie, czyli przypominające bochenki chleba pagórki w pobliżu Zbójna na ziemi dobrzyńskiej.

Na tejże ziemi dobrzyńskiej znacznie mniej śladów krzyżackich znajdziemy, bo też rycerze teutońscy praw do tej krainy ostatecznie nie posiedli, a jedynie zdobycze wojenne doraźnie zabezpieczali i za murami zamków w Złotorii i Bobrownikach schronienia szukali.

Zmiany na Kasprowym Wierchu. PKL wprowadza bilety imienne

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3