Trzynastowieczna metryka

Kazimierz Jaruszewski nnnZaktualizowano 
Do najstarszych miejscowości ziemi chojnickiej należy dawna wieś rycerska Ogorzeliny. Pierwsza wzmianka o osadzie, nazywanej wówczas Gori, pochodzi z 1236 r. (dokument oznaczający granice wsi Kruszewa, Mochla i Orla). W 1275 r. zanotowano nazwę Ogorelina.

     Rys historyczny
     
Dwudziestego dziewiątego czerwca 1338 r. wielki mistrz Dietrich von Altenburg wystawił w Malborku dla tej wsi dokument lokacyjny na prawie chełmińskim. Dobra rycerskie lenne nosiły nazwę niemiecką Gerhardsdorf, a polską Ogorslyn. Kościół parafialny p. w. Podwyższenia Krzyża św. powstał prawdopodobnie w połowie czternastego stulecia.
     Ogorzeliny leżały w komturstwie człuchowskim i były parafią położoną w dekanacie tucholskim należącym do arcybiskupa gnieźnieńskiego. Z czasem nazwę niemiecką zmieniono na G(Gersdorf). Od piętnastego wieku następowała kolonizacja wsi przez napływową ludność niemiecką, nazwaną później Kosznajdrami. Katoliccy osadnicy z okolic Osnabrznaleźli na tych terenach dogodne miejsce do zasiedlenia, a ich potomkowie wspólnie z polską społecznością współtworzyli historię tej części ziemi chojnickiej.
     W okresie polskiego panowania 1466-1772 wieś nosiła już obecną nazwę; w 1570 r. Ogorzeliny wymienione są jako własność szlachecka. W 1698 r. osada należała do Kazimierza Słupeckiego, który posiadał również Kęsowo (por. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII, pod red. B. Chlebowskiego i W. Walewskiego, Warszawa 1886, s. 407). W 1823 r. na cmentarzu przykościelnym wzniesiono neogotycką kaplicę grobową rodziny Prądzyńskich, ówczesnych właścicieli wsi.
     Miejsce opalone
     
Klemens Szczepański, historyk, filolog i regionalista, redaktor "Zeszytów Chojnickich", w wartościowym opracowaniu "Toponimia południowej części powiatu chojnickiego", Gdańsk 1974, maszynopis, s. 49 określa Ogorzeliny jako nazwę dwuznaczną : "może to być nazwa topograficzna utworzona od ap. [apelatywu - nazwy pospolitej - K. J.] ogorzeliny lub nazwa kulturowa oznaczająca "miejsce opalone". Przeprowadzone przez autora cyklu "Mówią nazwy" badania etymologiczne zdecydowanie potwierdzają tezę o kulturowej genezie nazwy związanej z gospodarką rolną i leśną. Do najbardziej znanych w dawnych wiekach metod przygotowania roli uprawnej należało tzw. wypalanie. Popiół stanowił naturalny nawóz i był istotnym elementem procesu wegetacji roślin.
     "Ogorzałe" nazewnictwo
     
W "Słowniku języka polskiego" pod red. Witolda Doroszewskiego zarejestrowano dawne rzeczowniki "ogorzelina" i "ogorzelizna" w znaczeniu: ogorzałość**(opalenizna). Z podanymi rzeczownikami wiąże się czasownik ogorzeć - opalić, osmalić (np. teren pod uprawę). Od tego czasownika możemy utworzyć imiesłów przymiotnikowy przeszły (perfektywny) ogorzały **, od którego pochodzą nazwy kilku polskich miejscowości, m. in. Ogorzelec (wieś między Karkonoszami a Rudawami Janowickimi), Ogorzelczyn w byłym województwie konińskim, Ogorzelnik w okolicach Częstochowy oraz Ogorzeliny w powiecie chojnickim.
     za tydzień - Binduga

polecane: FLESZ: Podział Mandatów po wyborach parlamentarnych

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3