Szlakiem Orlich Gniazd po zamkach Jury Krakowsko - Częstochowskiej

Marek Weckwerth
Marek Weckwerth
Tak właśnie - na wzgórzach i skałach budowane były polskie zamki w Jurze Krakowsko - Częstochowskiej. Ten to Rabsztyn
Tak właśnie - na wzgórzach i skałach budowane były polskie zamki w Jurze Krakowsko - Częstochowskiej. Ten to Rabsztyn Marek Weckwerth
Sierpniowe wędrówki po Polsce kończymy w słynącej z niezwykłych formacji skalnych i ruin średniowiecznych zamków Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Przed nami 80-kilometrowy pas malowniczych wzgórz między Krakowem a Częstochową na wysokości od 300 do 515 m n.p.m.

Ale od razu uczulamy, że na naszych łamach zaledwie ułamek atrakcji przedstawić zdołamy. Niech to więc będzie tylko zachęta do wędrówki słynnym Szlakiem Orlich Gniazd.

Pozostawiając za sobą królewski Kraków, z marszu oddajemy się typowo jurajskim wrażeniom ze szlaku. To skały - czy to w formie większych formacji czy też ostańców pochodzących z ery mezozoicznej zwanej Jurą (od 201 do 145 milionów lat temu).
Nazwę wprowadził w roku 1823 słynny niemiecki przyrodnik i podróżnik Alexander von Humboldt, tyle że nie dla naszej Jury, a gór leżących na pograniczu Francji i Szwajcarii (na północny zachód od Alp).

Jak na stole, a z głową w chmurach... Przygoda w niezwykłych Górach Stołowych

Nasza Jura (geografowie wolą na nią mówić Wyżyna Krakowsko-Częstochowska) jest pozostałością morza, na dnie którego ułożyło się wiele warstw żyjących tu organizmów i osadów, które z kolei zmineralizowały się w postać skał - dolomitów, margli i wapieni. W wyniku ruchów górotwórczych dawne dno morza dostało wyniesione, a potem wystawione na wiatry, deszcze, mrozy i słońce wierzchołki mocno zwietrzały, pokruszyły się. W podzwrotnikowym klimacie trzeciorzędu uległy też erozji (procesy krasowe), której najbardziej charakterystycznym elementem są liczne jaskinie.

Historycznie wyżyna leży w zachodniej Małopolsce i obejmuje też fragment Śląska.

Zamek Rabsztyn

W połowie XIV wieku za władzy króla Kazimierza Wielkiego na wapiennym wzgórzu (447,5 m) koło Olkusza wzniesiono okazałą warownię Rabestein, co w języku niemieckim oznaczało Kruczą Skałę.

To akurat nikogo nie powinno dziwić, bowiem władca sprowadzał z przeludnionych Niemiec osadników, którzy pomogli mu wybudować Polskę murowaną. Przybysze otrzymywali liczne przywileje i lokowani byli na prawie niemieckim (ius Teutonicum).

Zamek zmieniał na przestrzeni wieków właścicieli i oblicze architektoniczne, ale nieco spolszczona nazwa Rabsztyn przyjęła się na stałe. W roku 1657 barokowa rezydencja magnacka została splądrowana i spalona przez wojska szwedzkie. W połowie XIX wieku miejscowa ludność rozebrała dużą część murów, wykorzystując budulec na własne potrzeby. W roku 1901 w powietrze wyleciała cylindryczna wieża, wysadzona przez poszukiwaczy skarbów.

Zamek znajduje się w trwałej ruinie, ale zabezpieczonej, udostępnionej za opłatą zwiedzającym.

Pilcza

Ogromne wrażenie robi też zamek Pilcza wznoszący się na porośniętym lasem wapiennym ostańcu 500 m n.p.m. nad miejscowością Smoleń i opodal miasteczka Pilica pierwotnie zwanego Pilczą, a położonego nad rzeką Pilicą.

Historia zamku sięga XIII stulecia, choć wtedy był drewniany i zapewne zniszczony w roku 1291 w walkach Władysława Łokietka z pretendującego do korony polskiej władcą Czech Wacławem II (w 1300 r. koronowany w Gnieźnie). Zamek w obecnym kształcie przypisuje się żyjącemu w połowie XIV wieku Ottonowi z Pilczy, czyli Pilicy.

Na przełomie XIV i XV wieku panią na Smoleniu była Elżbieta Pilecka-Granowska, trzecia żona Władysława Jagiełły. W XVI wieku zamek przestał pełnić rolę magnackiej siedziby, a w czasie potopu szwedzkiego mocno ucierpiał. W połowie XIX wieku został częściowo odbudowany i funkcjonowała tu fabryka śrutu „Batawia”.

Malownicze ruiny są udostępnione dla turystów. Wejście jest płatne. Całe wzgórze objęte jest ochroną rezerwatową.

Olsztyn

Ta miejscowość koło Częstochowy słynie z warowni na wysokim wapiennym wzgórzu. Największe wrażenie robi cylindryczna wieża o wysokości 35 metrów oraz niższa kwadratowa zwana starościańską lub sołtysią. W nocy budowla jest oświetlona reflektorami, co podkreśla jej niesamowity wygląd.

Powstała zapewne w połowie XIII stulecia, a rozbudowana w XIV wieku za Kazimierza Wielkiego.

Nad Kaszubskim Morzem, gdzie ranek wzywa na szlak, a słońce najpiękniej zachodzi

Za zorganizowanie spisku przeciw królowi w tutejszych murach miał wyzionąć ducha więziony 40 dni i zagłodzony wojewoda poznański Maćko Borkowic. Mówi się, że jego postać do dziś straszy na zamku – jęczy, zawodzi, brzęczy kajdanami. Do historii przeszła bohaterska obrona zamku w roku 1587 pod dowództwem starosty Kacpra Karlińskiego przed wojskami austriackimi arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, pretendenta do korony Polski.

Olsztyn popadł w ruinę jak wszystkie polskie zamki za sprawą Szwedów w połowie XVII wieku. Wstęp w jego malownicze mury jest płatny.

Strażnica Bydlin

Na niewielkim wzgórzu we wsi Bydlin koło Wolbromia zachowały się ruiny niewielkiej XIV-wiecznej budowli obronnej, która miała być własnością Niemierzy - nieślubnego syna Kazimierza Wielkiego, a która strzegła niespokojnego pogranicza śląskiego. W owym czasie Śląsk stanowił własność korony czeskiej, o którą Polska toczyła wojny. Warownia była własnością nieślubnego syna Kazimierza Wielkiego.

W pierwszej połowie XVI wieku zameczek przebudowano na kościół. W roku 1655 zniszczyli go Szwedzi, po czym został odbudowany, ale później ponownie zniszczony przez obce wojska. Białe kamienne mury są dziś mocno poszczerbione

Zamkowe wzgórze usiane jest okopami z 1914 roku (I wojna światowa). To właśnie z tego wzgórza ruszyła atak Pierwszej Brygady Legionów Polskich Piłsudskiego na stacjonujące w Załężu wojska rosyjskie, a samo starcie nazwane zostało bitwą pod Krzywopłotami. Na znajdującym się u podnóża wzgórza cmentarzyku znajdują się groby 46 poległych legionistów. Na tym samym cmentarzu znajdują się zbiorowe mogiły żołnierzy austriackich (284 bezimiennych poległych) i rosyjskich (78).

Które paszporty dają największą wolność?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie