W królestwie Puszczy Bydgoskiej. Poznaj jej tajemnice!

Marek Weckwerth
Marek Weckwerth
Marek Weckwerth
W najbliższy weekend odbędzie się sprzątanie Puszczy Bydgoskiej, zaledwie jej przylegającej do Bydgoszczy skraju. Ale ten kompleks leśny rozciągający się od Bydgoszczy do Torunia, a nawet do przedmieść Aleksandrowa Kujawskiego, Gniewkowa i Złotnik Kujawskich ma ponad 45 tys. hektarów.

To „zielone płuca” sporej części naszego regionu, o które trzeba dbać, byśmy się nie udusili, gdy nadejdą fale letnich upałów i susz. Tak duża połać lasów działa na mikroklimat stabilizująco, podobnie jak a na żyjących w pobliżu ludzi i zwierzęta.

Życie na wydmach

Bogactwem Puszczy Bydgoskiej są rozległe wydmy śródlądowe, które porasta głównie sosnowy bór, ale też skupiska dębu, grabu i brzozy.

Skąd tu wydmy? Odpowiedź jest prosta: powstały od 12 do 10 tys. lat temu, czyli u schyłku ostatniego zlodowacenia. Płynęła tędy na zachód jedna z odnóg Prawisły (druga ukształtowała dolinę, w której znajduje się m.in. Bydgoszcz). Zresztą współczesna dolina Wisły wyznacza duża część północnego zasięgu tej puszczy. Po opadnięciu wód prastarej rzeki, gdy ta zmieniła kierunek na północy i pomknęła ku Bałtykowi, wyłoniły się ogromne ławice piasku, z których zachodnie wiatry w trwającym kolejne tysiąclecia procesie usypały wydmy. Ich bezwzględna wysokość (ponad poziom morza) sięga zwykle 70-75 m, ale też wyższe, jak Szwedzka Góra w pobliżu osady Chrośna (110 m).

Nad Zieloną Strugą, śladami bobrów i wydr [zdjęcia]

Gdy klimat się ocieplił, pojawiła się roślinność, która zahamowała przemieszczanie się wydm i utrwaliła je w zastanej formie. Dziś runo lasu stanowią mchy i porosty, wrzosy i borówki. Wydmy porastają trawy piaskowe oraz rośliny typowe dla takiego podłoża: psammofity, trawy piaskowe, czy turzyce. Niskie piętro lasu stanowią zwłaszcza jałowce pospolite i jarzębiny.

Puszczę zamieszkują jelenie, sarny, dziki, zające i dzikie króliki, a nawet wilki. Najliczniejsze są ptaki - ornitolodzy zlokalizowali legi 108 gatunków.

Jest też woda, byli menonici

Dziś puszcza uchodzi za suchą, ale relikty Prawisły można tu i ówdzie znaleźć. Największym, 34-kilometrowym ciekiem, do którego spływają wody z okolic Złotnik Kujawskich i Gniewkowa, jest Zielona Struga, uchodząca do Wisły w okolicy osady Dybowo. W średniowieczu struga stanowiła zachodnią granicę kujawskich włości zakonu krzyżackiego.

Nad odwodnieniem puszczy usilnie pracowali sprowadzani tu od XVII wieku z Niderlandów i Fryzji menonici, nazywani przez Polaków Olędrami (w pisowni także Olendrami). W okolicach wsi Chrośna wykopali kanał, którym spłynęła niemal cała woda z tamtejszego jeziora. Do naszych czasów zostały tylko podmokłe tereny zwane Łąkami Studzienieckimi. Nazwa wywodzi się od legendy o świętej studni. Jej głębokości nie można było zmierzyć. Zachowały się jednak inne jeziora, by wymienić Jezuickie koło Chmielnik i Piecek, Jezuickie Małe koło Białych Błot, Nowe koło Gniewkowa czy rozległy staw w Rudach koło Solca Kujawskiego.

Z toruńskim PTTK rodzinnie nad Zieloną Strugę

W czasach zaboru pruskiego menonici mieszali się z osadnikami niemieckimi, toteż zaniedbane już cmentarze kryją szczątki obu nacji i religii – menonitów i ewangelików.

Na turystycznym szlaku warto zwiedzić wieś Dąbrowa Wielka, w której zachowała się zabudowa wiejska z czasów osadnictwa pruskiego II połowy XIX wieku. Koloniści niemieccy licznie zagospodarowywali te tereny. W Dąbrowie znajduje się m.in. wzniesiony w roku 1876 niewielki kościół poewangelicki, dziś katolicki pw. Matki Boskiej Królowej Polski. Plebanię (dziś mieszczą się w niej mieszkania prywatne) zbudowano w roku 1900. W tym samym roku powstała szkoła, w której teraz znajduje się świetlica wiejska i mieszkania.

Puszcza ukrywała też instalacje wojskowe – podczas II wojny światowej Niemcy wybudowali w niej wielką fabrykę produkcji materiałów wybuchowych DAG Bromberg oraz poligon rakietowy.

Najmocniejsze paszporty 2020r. Polski na 14. miejscu

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie